Polder Zuiderveen wordt nu ingericht als proefgebied

Natte teelt en natte veeteelt
< Blogoverzicht
5 februari 2018 door Roel van Gerwen

De Polder Zuiderveen bij Naurena is tijdelijk overgenomen door graafmachines. Het gebied naast Afvalzorg Nauerna wordt sinds het afgelopen najaar gereed gemaakt voor experimenten met natte teelt, natte veeteelt en voor natuurontwikkeling. Dit gebeurt in een bijzondere samenwerking tussen Landschap Noord-Holland en ANV Water, Land en Dijken. Het uiteindelijke doel is uit te vinden hoe de bodemdaling van de veengebieden is te stoppen en de boerenbedrijven een toekomst te bieden. Veen is nu honderd procent melkveehouderijgebied. Voor hen moet een alternatief worden gevonden. We willen het veen behouden én meer inkomsten voor de boer genereren.

Universiteiten

De provincie Noord-Holland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en gebiedscommissie Laag Holland trekken 2,4 miljoen uit voor het Innovatieprogramma Veen. In het Zuiderveen bij Nauerna worden proefvelden ingericht, met 12 hectare natte teelt en 4 hectare natte veeteelt. Ook op het bedrijf van Elmer Kramer, een melkveehouder uit Assendelft, wordt met 12 ha natte veeteelt geëxperimenteerd. Samen met de universiteiten van Wageningen en Nijmegen, B-ware onderzoeken we de effecten op het vernatten van veen. Wat betekent dit voor bodemdaling, CO2-uitstoot, waterkwaliteit en natuur? En wat levert het uiteindelijk op voor de boer?


Lisdodde

Natuur en isolatiemateriaal

In het midden van de polder, rondom de Braak gaan we natuur ontwikkelen met vochtig hooiland, petgaten en rietmoeras. En we kijken of de bagger uit de braak geschikt is als meststof voor de natte teelten. Lisdodde, azolla en veenmos lenen zich goed voor natte teelt. Lisdodde kan onder meer worden verwerkt in verpakkingen en in bouw- en isolatiematerialen, het eiwitrijke azolla is geschikt voor de levensmiddelen- en veevoederindustrie en veenmos kan worden gebruikt in de tuinbouw. Er zijn families die zich al generaties lang bezighouden met melkvee. Die stappen niet zomaar over naar het telen van lisdodde. Dat moet geleidelijk gaan. Dus eerst natte veeteelt mogelijk maken en op een stukje akker dat een boer over heeft, kan hij of zij dan eigen veevoer gaan verbouwen. Als hij merkt dat lisdodde meer oplevert dan koeien, stapt hij misschien helemaal over.


Azolla of kroosvaren

Drainage

In het Zuiderveen wordt ook ’peilgestuurde drainage’ getest. Hiermee heeft een boer zelf invloed op de waterstand in het land. Via een met water gevuld drukvat op het weiland kan hij zelf bepalen hoeveel water er door buizen in zijn land wordt geïnfiltreerd. In het ideale geval: precies hoog genoeg om het veen nat te houden en laag genoeg om het vee op een droge bovenlaag te laten staan. Bijkomend voordeel is dat het gras 's zomers blijft groeien; nu zakt het peil in de zomer uit door verdamping. Met een hoog zomerpeil blijft het gras groeien, hebben de koeien weer echt wat te grazen en kunnen de boeren een keertje extra maaien en hooien.

Klaar in 2021

Het hele project is in 2021 afgerond. Met deze proeven meten en onderzoeken we alle effecten van deze vormen van gebruik. Tegelijkertijd willen we een markt creëren voor de producten die de boer op vernat veen kan telen. Wij willen de toekomst van de boer en behoud van het veen hand in hand laten gaan. In het kader van het Innovatieprogramma Veen wordt een vogelkijkhut gemaakt van een mix van lisdodde en paddenstoelen. De hut komt bij de Grote Braak te staan. De hut moet een icoon worden. Hij is mobiel en zal ook gebruikt worden voor exposities in de stad. Bij de bouw van woningen wordt nog altijd teveel gebruik gemaakt van onnodige transportbewegingen en niet duurzame materialen. Deze bedrijven bekijken hoe we in dit gebied de grondstoffen kunnen telen voor de plaatselijke woningbouw. Dat is honderd procent duurzaam: je zou na gebruik de grondstoffen van zo’n huis zo weer kunnen hergebruiken als organische stof in het weiland.

Dagblad Zaanstreek publiceerde een uitgebreid artikel over het project.